نگاهی دقیق به فرزند پروری از دیدگاه روانشناسان - مجله اینترنتی واگن هفت
فرزند پروری

نگاهی دقیق به فرزند پروری از دیدگاه روانشناسان

در دهه ۱۹۶۰، روانشناسی به نام «دایانا بامیرمند» مقاله نوآورانه‌ای براساس تحقیقات خود نوشت و در آن سه سبک فرزند پروری که مشاهده کرده بود را با جزئیات و به صورتی دقیق توصیف کرد. او در این تحقیق پی برده بود که به صورت کلی در تمام شیوه های فرزند پروری، سه نوع والدین مستبد، سهل‌گیر و مقتدر وجود دارند. حال بیایید با هم بررسی کنیم که در تحقیقات خانم بامیرمند هر سبک فرزند پروری چگونه توصیف شده است.

١– پذیرش عاطفی و ایجاد روابط نزدیک

این که تا چه حدودی باید به فرزند مهر ورزید و او را پذیرفت؟ هنگام عصبانیت چه رفتاری با وی به لحاظ عاطفی داشت؟ محبت کلامی و غیرکلامی تا چه حدی به فرزند باید ارائه شود؟ تا چه اندازه باید با کودک وارد روابط عاطفی نزدیک شد و چه قدر باید حفظ حریم کرد؟ تفاوتی که والدین در ابراز عواطف و ایجاد رابطه ی نزدیک با فرزند خود دارند، تفاوت سبک های فرزند پروری را باعث می شود (احدی،جمهری.١٣٨٠)

٢- کنترل

همواره نکته ای که در ذهن همه ی والدین به ویژه از آغاز نوجوانی فرزندان مطرح می شود و با خواست فرزندان مغایر است، مسأله ی کنترل می باشد. این که چه قدر و چگونه باید روی رفتار و کار و ارتباطات فرزند نظارت داشت؟

چه قدر بر تفکر و احساسات فرزند باید کنترل داشت؟ از عمده ی مسائل و مشکلات والدین وفرزندان با هم به شمار می آید و بازهم تفاوت والدین در این امر،تفاوت سبک های فرزند پروری را ایجاد می کند.

٣- استقلال دادن

روی دیگر سکه کنترل،استقلال دادن است.تا چه حد باید به فرزندان آزادی عمل داد؟ تا کجا باید استقلال ایشان را به رسمیت شناخت و نگران این استقلال نبود؟ اگر فرزند از استقلال، معنای رهایی بی چون وچرا و بی قیدی را استنباط کرد، چه کنیم؟ مثل دو عامل پذیرش و کنترل، استقلال دادن نیز از محورهایی است که تفاوت سبک های فرزند پروری را بوجود می آورد.

با توجه به سه محور گفته شده، چهار سبک فرزند پروری مطرح می شود که هرکدام از این سبک ها با تفاوت در سه محوراساسی مذکور ایجاد شده اند(برک،١٣٨٧).

سبک فرزند پروری مستبدانه

والدینی که برای تربیت کودک خود در این دسته فرزند پروری قرار می‌گیرند، همیشه خواستار اطاعت مطلق فرزندان خود، بدون هیچ اما و اگر هستند. والدینی که به روش فرزند پروری مستبدانه عمل می‌کنند، اعتقادی ندارند که آن‌ها باید قوانینی را که تعیین می‌کنند، ابتدا توضیح دهند. کودک شما باید بداند که چرا چنین قانونی وضع شده و پیروی یا عدم پیروی از این قانون چه پیامدهایی برای او خواهد داشت.

در واقع والدین مستبد انتظار دارند که فرزندان بدون پرسیدن هیچ سوالی، فقط اطاعت کنند. این نوع والدین خواست خود را بر فرزندان‌ اعمال می‌کنند و بدون کمی ملایمت یا حمایت، آن‌ها را مورد تنبیه مقرار می‌دهند. فرزندان والدین مستبد، اغلب اعتماد به‌نفس پایین، افسردگی و ترس از موقعیت‌های جدید را از خود نشان می‌دهند. سعی کنید هرگز یک پدر یا مادر مستبد نباشید، تاثیری که این سبک فرزند پروری روی آینده فرزند شما می‌گذارد، بسیار مخرب است.

سبک فرزند پروری سهل گیرانه

والدینی که دردسته فرزند پروی سهل‌گیرانه قرار می‌گیرند، فرزندشان را تنبیه نمی‌کنند یا قوانینی را به آن‌ها تحمیل نمی‌کنند. آن‌ها نمی‌خواهند هیچ برخوردی با کودک خود داشته باشند، چون معتقدند بچه‌ها باید خودشان را کنترل کنند. این نوع والدین، صمیمی و احساسی به فرزندان‌شان پاسخ می‌دهند که خوب است اما آن‌ها تمایلی به تعیین مرز ندارند. همین امر موجب شده تا والدینی که از این سبک فرزند پروری استفاده می‌کنند، کنترلی روی رفتار بچه‌هایشان نداشته باشند. هر عقل سلیمی می‌داند که این اصلا اتفاق خوشایندی نیست. آن‌ها همیشه خواسته‌های بچه‌ها را بدون هیچ چون و چرا می‌پذیرند و بدرفتاری ‎آن‌ها که منجر به پیامدهای منفی برایشان می‌شود، نادیده می‌گیرند.

تحقیقات نشان داده کودکانی که زیر نظر والدین سهل گیر بزرگ می‌شوند، بدون فکر عمل می‌کنند، قوانین و محدودیت‌ها را نادیده می‌گیرند و زمانی‌که بزرگ‌تر می‌شوند تمایل زیادی به خشونت و مصرف مواد مخدر دارند. فرزندان والدین سهل گیر بیشتر از بقیه در معرض خطر افسردگی و اضطراب هستند (این منطقی است، چون زمانی‌که کودکان محدودیتی ندارند و احساس می‌کنند بر والدین خود کنترل دارند، این اتفاق می‌تواند برای آن‌ها ترسناک و استرس‌زا باشد. دقیقا به همین دلیل است که بچه‌ها به مرزبندی و پیروی از قوانین نیاز دارند).

سبک فرزند پروری مقتدرانه

یکی از بهترین شیوه های فرزند پروری که بسیاری از روانشناسان روی آن تاکید دارند، شیوه فرزند پروری مقتدرانه است. در این روش، والدین نه خیلی صمیمی و نه خیلی سرد هستند. آن‌ها شبیه والدین مستبد رفتار می‌کنند (والدین قوانین و محدودیت‌هایی تعیین و آن‌ها را اجرا می‌کنند و اگر بچه‌ها به آن‌ها عمل نکنند، عواقب آن را به کودک گوشزد می‌کنند). اما والدین مقتدر از نظر احساسی پاسخگو و صمیمی هستند و با فرزندان خود ارتباط برقرار می‌کنند. این نوع والدین به بچه‌ها احترام می‌گذارند و به حرف‌هایشان گوش می‌دهند (و انتظار دارند که بچه‌ها هم همین کار را انجام دهند).

در شیوه فرزند پروری مقتدرانه، والدین کودک را تشویق می‌کنند که به صورت مستقل فکر کند، اما هرگز تسلیم بچه‌ها نمی‌شوند و انتظار دارند که کودک هم با آن‌ها همکاری کرده و همیشه رفتار خوبی از خود نشان دهد. وقتی بچه‌ها کار اشتباهی انجام می‌دهند، والدین مقتدر با هدف هدایت و آموزش به آن‌ها تنبیه‌شان خواهند کرد و آنچه را که از بچه‌ها انتظار دارند براساس موقعیت و نیازهای فردی کودک تغییر می‌دهند. از میان تمام شیوه های فرزند پروری تعیین شده، این روش فرزندپروری نشان داده که بهترین نتیجه را برای فرزندان به همراه خواهد داشت. فرزندی که به روش مقتدرانه تربیت شده، سلامت احساسی بهتر، مهارت‌های اجتماعی بالاتر و انعطاف‌پذیری بیشتری دارد و در عین حال دلبستگی بیشتری هم به والدین خود پیدا می‌کند. پس اگر هنوز در میان انتخاب یکی از شیوه های فرزند پروری برای تربیت کودک خود تردید دارید، اندکی بیشتر درباره سبک فرزند پروری مقتدرانه تحقیق کنید، به نظر می‌رسد این بهتر انتخاب شما باشد.

سبک فرزند پروری بی اعتنا

تا به اینجا به سه مورد از شیوه های فرزند پروری اشاره کردیم که در تحقیقات خانم بامیرمند به آن‌ها اشاره شده بود. اما شیوه فرزند پروری چهارمی هم وجود دارد که توسط محققان النور مک‌کوبی و جان مارتین شناسایی شده و به فرزند پروری بی اعتنا معروف است. در این سبک، والدین ارتباط کمی با فرزندشان دارند، در زندگی آن‌ها دخالتی نمی‌کنند، صمیمت و پاسخگویی کمی نسبت به نیازهای عاطفی کودکان دارند و توجه کافی یا مناسبی در مورد تنبیه یا نظارت بر بچه‌ها ندارند.

فرزندپروری بی اعتنا بدترین عواقب را برای کودک به همراه دارد. کودکانی که از میان تمام شیوه های فرزند پروری با این سبک بزرگ می‌شوند، از نظر احساسی بیشتر انزوا طلب هستند، اضطراب دارند و ممکن است در معرض رفتارهای غلط، خطرناک و همچنین مصرف مواد مخدر قرار بگیرند.

مزایای سبک فرزند پروری مقتدرانه؛ چرا این سبک کارآمد است؟

با بررسی تمام شیوه های فرزند پروری به نظر می‌رسد که سبک فرزند پروری مقتدرانه بهترین نتیجه را در بر خواهد داشت. کودکانی که با این روش تربیت شده‌اند در آینده زندگی سالم‌تری داشته‌اند و در مواجهه با مشکلات قوی‌تر ظاهر شده‌اند. برخی از مزایای این رویکرد تربیتی عبارتند از:

  • آن‌ها بیشتر مسئولیت‌پذیر هستند، می‌توانند از خودشان مراقبت کنند و یاد بگیرند که به تنهایی تصمیمات درستی بگیرند.
  •  برای بزرگسالان، افراد دیگر و قوانین احترام قائل هستند
  • نگران یا مضطرب نیستند چه کسی مسئول است چون به کسی که برایشان تصمیم‌گیری می‌کند اطمینان دارند چون می‌دانند به فکر سلامت و خوشحالی‌شان هستند یعنی مادر و پدرشان
  • آن‌ها همدل، مهربان و صمیمی هستند
  • مشکلات کم‌تری با همسالان خود دارند، ارتباط خوبی با معلم‌ها برقرار می‌کنند و در مدرسه بسیار محبوب هستند
  • دلبستگی و روابط خوبی با والدین خود دارند
  • آن‌ها ممکن است نسبت به فشار همسالان، از خود مقاومت بیشتری نشان دهند

 

منبع : روانشناسی رشد نویسنده :لورا برک (۲۰۰۷) مترجم یحیی سید محمدی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

دسته ها: مهارت‌های زندگی
برچسب ها: , ,
مطالب مرتبط
مهد کودک
مهد کودک مناسب برای کودکان دارای چه ویژگی‌هاییست؟
شغل فرزندان
با ۲۵ شغل در حال انقراض آشنا شوید
فهرست
SQL requests:129. Generation time:6٫560 sec. Memory consumption:55.15 mb